هر آنچه باید در رابطه با آنتی بیوتیک ها بدانید: موارد و نحوه مصرف و عوارض جانبی

73

آنتی بیوتیک که به آنها آنتی باکتری نیز گفته می‌­شود، داروهایی هستند که باکتری‌­ها را از بین برده و یا رشد آنها را کند می‌­کنند.

آنتی بیوتیک شامل تعداد زیادی از داروها  هستند و برای درمان بیماری‌­های ناشی از باکتری­‌ها استفاده می‌شوند. این داروها قادر به درمان بیماری‌های ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا نیستند.

در این مطلب خواهیم دید که آنتی بیوتیک‌­ها چه هستند؟ چگونه اثر می‌­کنند؟ عوارض جانبی آنها چیست؟ و مقاومت آنتی‌­بیوتیکی به چه اندازه است؟

آنتی بیوتیک چیست؟

آنتی ­بیوتیک دارویی مؤثر برای درمان برخی عفونت‌هاست و اگر به درستی مصرف شود، می‌تواند جان انسان‌ها را نجات دهد.

در شرایط عادی قبل از این‌که باکتری تکثیر شود و علائم بیماری را ایجاد کند، سیستم ایمنی بدن قادر است آن را از بین ببرد.

گلبول‌­های سفید خون به باکتری‌­های مضر حمله می‌کنند و اگر علائم بیماری شروع شده باشد قادرند با بیماری مبارزه کرده و عفونت را سرکوب کنند.

در مواقعی که تعداد باکتری‌­های مضر خیلی زیاد باشد و سیستم ایمنی نتواند از پس آنها بر­آید، آنتی‌بیوتیک به میدان می‌آیند.

اولین آنتی‌­بیوتیکی که انسان استفاده کرد، پنی­سیلین بود. آنتی‌بیوتیک‌ای مانند آمپی‌ سیلین و آموکسی ­سیلین و پنی­سیلین-جی، که پایه همه­‌ی آنها پنی ­سیلین است، هنوز برای درمان برخی بیماری‌ها استفاده می‌­شوند.

برخی آنتی بیوتیک مدرن نیز در دسترس هستند و در بسیاری کشورها فقط با نسخه پزشک می‌توان آنها را تهیه کرد. آنتی بیوتیک موضعی مانند: کرم‌ها و پمادها به صورت بدون نسخه در دسترس هستند.

مقاومت آنتی بیوتیک ها چقدر است؟

برخی متخصصان حوزه سلامت در مورد مصرف بیش از حد آنتی‌بیوتیک اظهار نگرانی کرده‌­اند و به اعتقاد آنها استفاده­ بیش از حد، موجب افزایش موارد ابتلا به عفونت‌­های باکتریایی شده، که به درمان با داروهای آنتی بیوتیک مقاوم هستند.

به گفته­­ مرکز کنترل بیماری‌ها (CDC) استفاده بیش از حد مجاز از آنتی‌بیوتیک در بیماران سرپایی، تبدیل به معضل شده است.

مقاومت آنتی بیوتیک ها

آنتی بیوتیک چگونه اثر می ­کنند؟

انواع مختلفی از آنتی‌بیوتیک وجود دارند که هر کدام به یکی از دو روش زیر عمل می‌کند.

آنتی‌بیوتیک ضد باکتری مانند: پنی سیلین، باکتری‌ها را می‌کشند. این داروها در تشکیل دیواره­ سلولی باکتری و یا محتوای اصلی آن تداخل ایجاد می‌کنند.

 آنتی بیوتیک استاتیک از تکثیر باکتری‌­ها جلوگیری می‌­کنند.

 

کاربرد آنتی بیوتیک

پزشک آنتی‌بیوتیک را برای درمان عفونت‌­های باکتریایی تجویز می‌کند و این داروها تاثیری بر ویروس­‌ها ندارند. پس خیلی مهم است که پزشک به درستی تشخیص دهد که آیا عفونت باکتریایی است یا ویروسی.

ویروس‌­ها اغلب دستگاه تنفسی فوقانی را درگیر می‌کنند، مانند: سرماخوردگی معمولی و آنفولانزا و آنتی‌بیوتیک کمکی به درمان آنها نمی‌­کنند.

اگر افراد از آنتی‌بیوتیک به مقدار بیش از اندازه و یا نابجا استفاده کنند، باکتری‌­ها نسبت به آنها مقاوم می‌شوند، یعنی اثرگذاری دارو بر آن نوع خاص باکتری کم می‌شود. برخی آنتی‌بیوتیک بر باکتری‌­های هوازی و برخی دیگر بر نوع بی‌­هوازی آنها اثر می‌کنند. باکتری‌های هوازی برای زنده ماندن به اکسیژن نیاز دارند و باکتری‌­های بی‌هوازی نه.

گاهی آنتی‌بیوتیک برای پیشگیری از عفونت تجویز می‌­شوند و نه برای درمان. مثلاً قبل از جراحی. این کاربرد پیشگیرانه‌­ی آنتی‌بیوتیک معمولاً قبل از جراحی‌­های روده و ارتوپدی انجام می‌­شود.

 

 عوارض جانبی آنتی بیوتیک ها

 عوارض جانبی زیر با مصرف آنتی‌بیوتیک شایع هستند:

  •  اسهال
  •  تهوع
  •  استفراغ
  •  براش
  •  رودل
  •  در مصرف برخی آنتی‌بیوتیک و یا مصرف طولانی مدت آنها، عفونت‌­های قارچی دهان، دستگاه گوارش و واژن دیده می‌­شود.

 عوارض جانبی آنتی بیوتیک ها

 

 عوارض کمتر شایع آنتی بیوتیک عبارتند از:

  •  تشکیل سنگ‌­های کلیه: با مصرف سولفونامیدها
  •  تشکیل لخته‌­های خون: با مصرف برخی سفالوسفورین‌­ها
  •  حساسیت به نور خورشید: با مصرف تتراسایکلین‌­ها
  •  کری با مصرف اریترومایسین و آمینوگلیکوزیدها
  •  برخی افراد مخصوصاً افراد مسن ممکن است دچار التهاب روده و اسهال خونی شدید شوند.

 

آلرژی

 برخی افراد ممکن است واکنش‌­های آلرژیک به آنتی‌بیوتیک نشان دهند، مخصوصاً نسبت به پنی سیلین. این عوارض شامل راش، تورم زبان و صورت و تنفس سخت است. واکنش­‌های آلرژیک ممکن است بلافاصله بعد از مواجهه با دارو و یا با تاخیر بروز پیدا کنند. در صورت داشتن آلرژی به آنتی‌بیوتیک باید حتماً به پزشک اطلاع دهید.

گاهی این واکنش‌­ها خیلی شدید شده و ممکن است کشنده باشند که به آنها واکنش‌های آنافیلاکتیک گفته می‌شود.

افرادی که نارسایی کبد و کلیه دارند در مصرف آنتی‌بیوتیک باید بسیار محتاط باشند. ممکن است پزشک در تعیین نوع و دوز آنتی­‌بیوتیک این افراد تغییراتی ایجاد کند.

زنان باردار و شیرده نیز باید با پزشک خود برای انتخاب کم‌خطرترین نوع آنتی­‌بیوتیک مشورت کنند.

 

تداخلات دارویی

افرادی که در حال مصرف آنتی‌بیوتیک هستند، نباید بدون اجازه‌­ی پزشک دارو و یا گیاه دارویی دیگری استفاده کنند. برخی داروهای بدون نسخه نیز ممکن است با آنتی‌بیوتیک تداخل کنند.

به اعتقاد برخی پزشکان، آنتی‌بیوتیک اثر داروهای خوراکی ضد بارداری را کم می‌کنند، ولی تحقیقات این موضوع را تایید نمی‌­کنند. با این حال افراد باید بدانند که اگر دچار اسهال و استفراغ هستند، اثر‌بخشی داروی ضد بارداری آنها کم‌تر می‌شود.

 

نحوه­ مصرف آنتی بیوتیک

آنتی‌بیوتیک به صورت خوراکی مصرف می‌شوند و گاهی پزشک می‌تواند آنها را به بدن بیمار تزریق کرده و یا حتی مستقیم روی موضع دچار عفونت استفاده کند.

آنتی‌بیوتیک در همان ساعات اولیه مبارزه با عفونت را آغاز می‌کنند. یادتان باشد دوره­‌ی درمان را کامل کنید، تا مانع از برگشت دوباره عفونت شوید. اگر قبل از اتمام دوره‌­ی مصرف، دارو را قطع کنید به احتمال زیاد باکتری‌­ها در مقابل درمان‌های بعدی مقاوم خواهند شد.

حتی اگر علائم بهبودی را مشاهده کردید مصرف دارو را متوقف نکرده و دوره درمان را کامل کنید.

 برخی آنتی‌بیوتیک را نباید با مواد غذایی خاصی مصرف کرد. برخی را باید با معده­ خالی و یک ساعت قبل از غذا و یا دو ساعت بعد از آن میل کرد.

هم‌زمان با مصرف مترونیدازول نباید الکل مصرف کرد و هنگام مصرف تتراسایکلین، مصرف لبنیات مجاز نیست، چرا که لبنیات مانع از جذب تتراسایکلین می‌شود.

 

 همیشه دستورالعمل مصرف دارو را مطالعه کنید.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.